Centrum im. Adama SmithaPierwszy Niezależny Instytut w Polsce od 16 września 1989 roku

10-Lecie Centrum im. Adama Smitha

10 LAT CENTRUM
  1. Zmiany gospodarcze w Polsce lat 89/90 traktuje się często jako rzecz naturalną, swego rodzaju dziejową konieczność. Tymczasem reforma gospodarki miała charakter bezprecedensowy – nie tylko ze względu na fakt pierwszeństwa Polski, ale także z powodu głębokości zmian. Fakt, że nadano jej taki, a nie inny kształt był wynikiem szczególnego, nadzwyczajnego splotu okoliczności.

  2. Czynniki sprzyjające to:

  • wprowadzenie stanu wojennego, co dało czas na rozwój intelektualnej formacji zwolenników wolnego rynku. Ośrodki w Gdańsku, Warszawie, Krakowie, Lublinie, we Wrocławiu, Poznaniu, Łodzi. Wydawnictwa – Hayek, Friedman, Sorman. Pisma – Stańczyk, Przegląd Polityczny, Trzynastka, później Res Publica;

  • sytuacja międzynarodowa – prezydentura Reagana, rządy pani Thatcher, udany  eksperyment chilijski, sukces gospodarek azjatyckich;

  • system kartkowy – kartka symbolizowała krach socjalizmu, pozbawiła ostatnich złudzeń co do jego możliwości; inaczej niż w NRD, Czechosłowacji, na Węgrzech;

  • turystyka handlowa – powszechna w drugiej połowie lat osiemdziesiątych – była znakomitym sposobem rynkowej edukacji.

  1. Dzięki temu nawet w strukturach starego porządku idea gospodarki rynkowej zyskała akceptację. Najważniejszym tego wyrazem stała się Ustawa o podejmowaniu działalności gospodarczej z grudnia 1988.

  2. Dlatego też w wyniku zmian politycznych odpowiedzialność za sprawy gospodarcze przypadła, niejako w sposób naturalny, przedstawicielom środowisk liberalnych – prof. Balcerowiczowi i Tadeuszowi Syryjczykowi.

  3. Skutkiem zmian politycznych było rozbicie dotychczasowych grup interesu, podczas gdy nowe nie zdołały się jeszcze uformować.[1]

  4. Efektem planu Balcerowicza było faktyczne zniesienie faktycznej dyskryminacji prywatnej przedsiębiorczości. Nastąpiła ekspansja sektora prywatnego – tworzonego od podstaw – w handlu detalicznym, później hurtowym i zagranicznym, w budownictwie, transporcie samochodowym, usługach (stacje benzynowe). W krótkim czasie powstało w Polsce 2 miliony firm.

  5. Wszystkie te zmiany zaowocowały ogólnym wzrostem poziomu życia, mierzonym statystycznie stopniem wyposażenia gospodarstw domowych w dobra trwałego użytku, wzrostem liczby studentów, wydawnictw książkowych itd. Obok tego jednak całe grupy społeczne padły ofiarą „stawiania na nogi” gospodarki stojącej przedtem na głowie – można tu wymienić np. pracowników PGR czy właścicieli szklarni. Zjawiska tego żadną miarą nie dało się uniknąć.

  6. Szczególnie istotne jest to, że Polska swój sukces osiągnęła o własnych siłach. W początkowym okresie kapitał zagraniczny omijał nasz kraj z daleka, faworyzując Węgry i Czechy. Klucz do osiągnięcia powodzenia leży wewnątrz kraju. Przeciwieństwem sytuacji w Polsce jest NRD – alimentowana kwotą 200 miliardów marek rocznie!

  7. Od roku 1991 zachodzą zmiany na gorsze. Powstają skuteczne grupy nacisku, zwiększa się systematycznie zakres regulacji. Jednak obszar wolności ustanowionych w pionierskim okresie przemian  jest na tyle duży, że skojarzony z ogromnym w Polsce potencjałem przedsiębiorczości, z silną tu potrzebą materialnego i cywilizacyjnego awansu daje pewność rozwoju kraju jeszcze przez kilkanaście lat. W tym okresie opinia w świecie o naszej gospodarce będzie się zmieniać, aż określenie „polnische wirtschaft” stanie się synonimem gospodarki wzorowej. Trzeba jednak dbać, by procesy destrukcyjne nie postępowały zbyt szybko – ich skuteczne opóźnianie to zadanie Centrum im. Adama Smitha na następne dziesięciolecie.




[1] Chcę przez to powiedzieć, że gdy grupy takie stają się odpowiednio wpływowe ustanowienie wolnej gospodarki staje się wręcz niemożliwe.

Reddit icon
Technorati icon
Yahoo! icon
e-mail icon
Twitter icon
Facebook icon
StumbleUpon icon
Del.icio.us icon
Digg icon
LinkedIn icon
MySpace icon
Newsvine icon
Pinterest icon
czwartek, 2018-05-24

Trzy kapitalizmy. O jakiej przyszłości marzymy?

25 maja o godzinie 18:30, w Bibliotece m.st. Warszawy na ul. Koszykowej 26/28 odbędzie się debata pt. "Trzy kapitalizmy. O jakiej przyszłości marzymy?" 

Dyskusję poprowadzi Michał Chudkiewicz, a wystąpią: Michał Wawer z Ruchu Narodowego, Bartosz Rydliński z Centrum im. Ignacego Daszyńskiego oraz Prezydent Centrum im. Adama Smitha - Andrzej Sadowski.  

czwartek, 2018-05-24

Przywróćmy wolność gospodarczą! 30-lecie Ustawy Wilczka

16 czerwca w Sali Kolumnowej Sejmu RP, z okazji 30 rocznicy uchwalenia Ustawy Wilczka, odbędzie się konferencja pod hasłem "Przywróćmy wolność gospodarczą w Polsce".

Współorganizatorem konferencji jest Centrum im. Adama Smitha. 

W trakcie spotkania swoje wystąpienie będzie miał Prezydent Centrum im. Adama Smitha Pan Andrzej Sadowski. Oprócz niego wystąpią m.in. Jacek Wilk,...

czwartek, 2018-05-24

Przywróćmy wolność gospodarczą! 30-lecie Ustawy Wilczka

16 czerwca w Sali Kolumnowej Sejmu RP, z okazji 30 rocznicy uchwalenia Ustawy Wilczka, odbędzie się konferencja pod hasłem "Przywróćmy wolność gospodarczą w Polsce".

Współorganizatorem konferencji jest Centrum im. Adama Smitha. 

W trakcie spotkania swoje wystąpienie będzie miał Prezydent Centrum im. Adama Smitha Pan Andrzej Sadowski. Oprócz niego wystąpią m.in. Jacek Wilk,...

czwartek, 2018-05-24

Miejsce do debat, wystaw i spotkań

Centrum im. Adama Smitha stworzyło nowe miejsce do debat, wystaw i spotkań w pobliżu Krakowskiego Przedmieścia. 

Zainteresowanych współpracą przy własnych i wspólnych projektach zapraszamy. Warunki do omówienia.

Zgłoszenia pod adresem mailowym: 1989@smith.pl

czwartek, 2018-05-24

Trzy kapitalizmy. O jakiej przyszłości marzymy?

25 maja o godzinie 18:30, w Bibliotece m.st. Warszawy na ul. Koszykowej 26/28 odbędzie się debata pt. "Trzy kapitalizmy. O jakiej przyszłości marzymy?" 

Dyskusję poprowadzi Michał Chudkiewicz, a wystąpią: Michał Wawer z Ruchu Narodowego, Bartosz Rydliński z Centrum im. Ignacego Daszyńskiego oraz Prezydent Centrum im. Adama Smitha - Andrzej Sadowski.  

czwartek, 2018-05-24

Przywróćmy wolność gospodarczą! 30-lecie Ustawy Wilczka

16 czerwca w Sali Kolumnowej Sejmu RP, z okazji 30 rocznicy uchwalenia Ustawy Wilczka, odbędzie się konferencja pod hasłem "Przywróćmy wolność gospodarczą w Polsce".

Współorganizatorem konferencji jest Centrum im. Adama Smitha. 

W trakcie spotkania swoje wystąpienie będzie miał Prezydent Centrum im. Adama Smitha Pan Andrzej Sadowski. Oprócz niego wystąpią m.in. Jacek Wilk,...